ลิจิโอเนลโลซีส (Legionellosis) โรคที่มากับเครื่องปรับอากาศ

ปัจจุบันเครื่องปรับอากาศนับเป็นเครื่องอำนวยความสะดวกที่มีความจำเป็นสำหรับผู้คนที่พักอาศัยในอาคาร ไม่ว่าจะเป็นตามสำนักงาน โรงแรม หรือโรงพยาบาล แต่จะมีใครบ้างที่ทราบว่าในเครื่องปรับอากาศมีเชื้อโรคที่แอบแฝงอยู่และก่อให้เกิดภัยเงียบกับสุขภาพผู้คน

 

 

 เชื้อโรคดังกล่าวคือ เชื้อแบคทีเรียที่มีชื่อว่า ลิจิโอเนลลา (Legionella spp.) ซึ่งมีแหล่งอาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มีความชื้นสูงและเจริญเติบโตได้ดีในน้ำที่มีอุณหภูมิระหว่าง 25-50 องศาเซลเซียส พบได้ตามแหล่งน้ำธรรมชาติทั่วไป และแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น หอผึ่งเย็นระบายความร้อนระบบ แอร์รวม ฝักบัว ก๊อกน้ำ ถังน้ำระบบทำน้ำร้อน เครื่องควบแน่น และน้ำพุเป็นต้นเชื้อชนิดนี้ก่อให้เกิดโรคลีเจียนเนลโลซีส ซึ่งเป็นกลุ่มโรคที่ทำให้ปอดอักเสบ ถ้าผู้ที่ได้รับเชื้อนี้ขณะที่มีร่างกายแข็งแรงจะไม่แสดงอาการใดๆ แต่สำหรับผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอจะแสดงอาการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 2 ลักษณะคือ ลักษณะแรกเรียกว่า ไข้ปอนติแอค (Pontiac fever) มีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ ตัวสั่น มีไข้ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อาการไม่รุนแรง สามารถหายได้ภายในเวลา 2-5 วัน ลักษณะที่ 2 เรียกว่า โรคลีเจียนแนร์ (Legionnaires' disease) ผู้ป่วยมีไข้สูง ไอ หนาวสั่นปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย มีอาการติดเชื้อเกิดภาวะปอดอักเสบ ถุงลมถูกทำลาย และอาจรุนแรงถึงเสียชีวิตได้ นอกจากนี้ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการของระบบประสาท อุจจาระร่วงเกิดการติดเชื้อในอวัยวะต่างๆ เช่น เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ ผนังด้านในของหัวใจอักเสบ ไซนัสอักเสบ สมองอักเสบ ไตอักเสบหรือเกิดอาการชอ็ คได้ กลุ่มคนที่มคี วามเสี่ยงต่อการติดเชื้อลิจิโอเนลลา ได้แก่ บุคคลที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะ เช่น ตับ หัวใจ ผู้สูงอายุ ผู้ที่ดื่มเหล้าหรือสูบบุหรี่จัด ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ป่วยมะเร็ง เอดส์ เป็นต้น และผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยยาบางชนิด

 

 

 

 กรมอนามัย กองควบคุมโรค ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวข้องโดยตรงต่อการดูแลสุขภาพอนามัยของประชาชน ได้ให้ข้อแนะนำแนวทางในการควบคุมและป้องกันการระบาดของโรคลีเจียนแนร์สำหรับโรงแรม สำนักงาน หรือโรงงานที่มีการติดตั้งเครื่องปรับอากาศ ดังนี้

 

สำนักพัฒนาศักยภาพนักวิทยาศาสตร์ห้องปฏิบัติการ ในฐานะที่มีภารกิจในการพัฒนาบุคลากรที่ปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการ มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาหลักสูตรให้ครอบคลุมทุกด้านรวมทั้งจุลชีววิทยาด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อเป็นการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเทคนิคการวิเคราะห์เชื้อดังกล่าวและยังเป็นการเสริมสร้างศักยภาพของนักวิทยาศาสตร์ที่ปฏิบัติงานด้านจุลชีววิทยาให้มีประสิทธิภาพในการวิเคราะห์ทดสอบสูงขึ้น